vineuskolonialisme

Oud vs. Nieuw

Vineus kolonialisme

Huh, wat? Nieuwe wereld? Dat is toch zo’n oubollige term die de Engelsen ooit bedachten om hun koloniën mee te beschrijven? Nee hoor, in de wijnwereld gedragen we ons zo af en toe als oude grijze mannen en zo hanteren we ook nog steeds de term ‘nieuwe wereld’ en ‘oude wereld’ om Europa te onderscheiden van de rest. Niet het westen, want de VS wordt ook tot de nieuwe wereld gerekend, nee echt Europa. Gek eigenlijk, aangezien in Zuid Amerika, Zuid Afrika en Australië langer druiven staan aangeplant dan in Groningen. Waarom maken we dan toch dat onderscheid? Het heeft met een denkwijze, een instelling te maken. De zeevaarders van vroeger gingen naar een nieuwe wereld waar alles onbekend was, waar ze veelal niet aan regels waren gebonden of in een keurslijf of stramien werden geduwd. Als het op wijn aankomt, is die mentaliteit er voor een groot deel nog steeds.

 

Oude wereld

Europa kent regels, heel veel regels. Regels gegroeid uit historie, uit handelsbelangen, omdat het altijd zo ging of omdat het beter is. Regels om gebieden en productiewijzen te beschermen zoals feta uit Griekenland, camembert uit Normandië en Parmaham uit… Parma. Dat de melk of het varken uit een ander land komt, is daarbij soms van ondergeschikt belang. Voor wijn is Champagne het bekendste voorbeeld. Champagne mag alleen Champagne heten als het uit de Champagnestreek (rondom Reims en Epernay) komt, alleen van bepaalde druiven is gemaakt en alleen op een bepaalde productiewijze is gemaakt. Wijkt een van die voorwaarden af, dan mag er geen Champagne op het etiket staan en daar zijn ze heel erg streng in, ook qua controles. Hiermee onderscheiden ze zich van andere mousserende wijnen, Champagnes hebben iets dat ze bindt, dat ze anders maakt, eigen. Zo wordt Champagne ook beschermd tegen kopieën. Ditzelfde geldt voor andere wijngebieden in Europa, dus ook in Italië, Spanje, Duitsland etc etc. De wetten worden gereguleerd en gecontroleerd door de overheid. Stel dat je druiven uit de Rhône zou mengen met die uit Bordeaux dan mag dat, maar dan mag het geen Rhône of Bordeaux heten, krijgt het niet de ‘statige’ appellation en wordt het verbannen tot een Franse tafelwijn. Druiven uit verschillende landen mengen tot een Europese tafelwijn mag ook. We beschermen hiermee dus de herkomst en productiewijze van een bepaald gebied. Het gebied maakt de wijn en zou (volgens de Europese ideeën) voor de consument typerend moeten zijn. Je weet hoe een wijn ongeveer proeft als deze uit een bepaald gebied komt. Vandaar dat Fransen of Italianen van oudsher ook geen druivenrassen op het etiket zetten, die zijn van ondergeschikt belang aan het gebied. Zoals Dominique Lafon van Domaine Lafon in Bourgogne zegt: ik maak geen Chardonnay, ik gebruik Chardonnay om Meursault (Bourgogne) te maken. Door deze regels kan elk klein gebiedje, hoe dicht bij elkaar ook, totaal anders zijn.

vineuskolonialism
Nieuwe wereld

In de nieuwe wereld heeft men lak aan deze regels. Een wijn uit West Australië mag samengesteld zijn van druiven uit een gebied dat zo ver uit elkaar ligt als Nederland en Marokko. Voor hen komt de typiciteit uit het druivenras. Een merknaam of druivenras is belangrijker en herkenbaarder dan het gebied waar de wijn vandaan komt. Voor een groot deel wordt wijn uit verschillende gebieden geblend om elk jaar hetzelfde product te maken. Voordeel is ook dat het klimaat in sommige delen van de nieuwe wereld zoals delen van Chili, Argentinië, Zuid Afrika, Australië en de VS consistenter zijn. In bijvoorbeeld Californië is het (over een kam geschoren) elk jaar, elke zomer zonnig en droog. Komt een wijn uit Napa Valley dan is dat een heel groot gebied waar je zowel een Napa Chardonnay kan maken als een Napa Sauvignon Blanc. Probeer in Bordeaux maar met Chardonnay aan te komen, dat gaat ‘m niet worden. Je kunt ook ongeveer elk jaar dezelfde stabiele wijn maken. Daar komt bij dat met goed stabiel weer en in Chili, Argentinië en Zuid Afrika goedkope arbeid, je op grote schaal goedkope en toch aantrekkelijke wijn kan maken. In Frankrijk zijn de afgelopen drie oogstjaren op zijn zachtst gezegd moeilijk geweest, waardoor er minder wijn is en de prijzen dus veel hoger. Ook is de arbeid veel duurder. Een wijn uit de nieuwe wereld kan zo wellicht betrouwbaarder zijn wat een voordeel is, zeker in het basis segment van de supermarkt. Het nadeel is weer dat een onderdeel van wat wijn leuk maakt alle verschillen zijn, hoe miniem ook. De Europese diversiteit die door regels beschermd wordt maakt het voor de liefhebbers spannend.

Tot kort geleden was dit grotendeels het beeld van de wijnen op de Nederlandse markt en ging deze tweedeling vrij goed op. Met de steeds groter wordende markt, een veel gemakkelijker uitwisseling van informatie, van personen en van goederen beïnvloeden wijnmakers en wijndrinkers elkaar. Zo zie je steeds meer ‘single vineyard’ wijnen in de nieuwe wereld om de eigenheid van bepaalde gebieden te garanderen. Zuid Afrika is tegenwoordig ingedeeld in ‘wards’ wat grofweg hetzelfde is als de Europese appellaties, zei het met minder regels. Tegelijkertijd worden in Europa steeds meer experimenten gedaan met andere druivenrassen dan die zijn toegestaan. Het beroemde château Giscours in Margaux maakt sinds dit jaar een witte wijn van Viognier en Gros Manseng en brengt dit als tafelwijn op de markt. Zou het zijn omdat de eigenaren Nederlands zijn? In ieder geval is er beweging in de tweedeling nieuwe en oude wereld. Wie weet is dit stuk over tien jaar niet eens meer van toepassing…

Job

Job Seuren

✓ Derde op het NK Sommeliers 2015
✓ Schrijver en columnist bij Perswijn en Winelife
✓ Na Restaurant Solo* en de Librije***, nu in A'dam bij de Klepel